W ramach 66. Dni Kolbergowskich, 7 czerwca 2026 roku, w Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze odbył się uroczysty wernisaż wystawy czasowej „Byśki, kozy i pająki – czyli kultura ludowa w obiektywie Marty Ankiersztejn”. Ekspozycja prezentuje portrety wybranych laureatów Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej” z ostatnich czterech lat, ukazując ludzi, którzy z pasją pielęgnują i przekazują kolejnym pokoleniom bogactwo polskiej kultury tradycyjnej.
Wernisaż otworzyła Ilona Jaroszek, Dyrektor Muzeum Wsi Radomskiej, witając licznie zgromadzonych gości oraz podkreślając znaczenie ochrony i popularyzacji dziedzictwa kulturowego. Następnie głos zabrał Rafał Rajkowski, Wicemarszałek Województwa Mazowieckiego, który zwrócił uwagę na rolę twórców ludowych w zachowywaniu regionalnych tradycji oraz znaczenie Nagrody im. Oskara Kolberga dla promocji kultury ludowej w Polsce.
Kolejno wystawę przybliżyła Justyna Plaskota, Kierownik Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze, odpowiedzialna za przygotowanie ekspozycji. Opowiedziała o idei wystawy oraz jej wyjątkowym charakterze, łączącym fotografię dokumentalną z autentycznymi dziełami twórców ludowych uwiecznionych na prezentowanych fotografiach.
Autorką wystawy jest Marta Ankiersztejn, fotografka Teatru Narodowego i współpracowniczka Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca. Od kilku lat dokumentuje ona laureatów Nagrody im. Oskara Kolberga, odwiedzając ich w domach, ogrodach, warsztatach i pracowniach rozsianych po całej Polsce. Jej fotografie ukazują artystów w naturalnym otoczeniu – podczas pracy, w strojach regionalnych, z instrumentami i dziełami własnych rąk. Dzięki temu powstały niezwykle autentyczne portrety ludzi, którzy są strażnikami lokalnych tradycji.
Na wystawie obok fotografii prezentowane są również prace wykonane przez bohaterów zdjęć – rzeźby, wycinanki, koronki, tkaniny, pisanki, drewniane zabawki oraz tytułowe byśki, kozy i pająki. Ekspozycja pozwala nie tylko poznać sylwetki twórców ludowych, ale także zobaczyć efekty ich wieloletniej pracy i talentu. Dodatkową atrakcją dla zwiedzających jest przygotowana niespodzianka rękodzielnicza, umożliwiająca samodzielne wykonanie elementu inspirowanego sztuką ludową.
Wystawa „Byśki, kozy i pająki – czyli kultura ludowa w obiektywie Marty Ankiersztejn” jest nie tylko prezentacją fotografii i rękodzieła, ale także opowieścią o ludziach, którzy swoim zaangażowaniem chronią i rozwijają dziedzictwo kulturowe Polski. Jej otwarcie podczas 66. Dni Kolbergowskich stanowiło ważny punkt programu tegorocznego święta kultury ludowej w Przysusze.
Wystawa została zrealizowana przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca oraz pracownię beton ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
